وبلاگ

چگونگی تبلیغات انتخاباتی نامزدها

صحنه انتخابات صحنه رقابت است. درچنین صحنه ای هریک ازنامزدها میکوشند تا بر رای دهندگان تاثیربگذارد وآنان را برای رای دادن به خودمتقاعد سازد اما آنچه یک نامزد پای بند به تعهدات دینی واخلاقی را ازیک نامزد طرفدارمشی ماکیاولی(مشی جدایی اخلاق از سیاست) متمایز می سازد رعایت قواعد واصول هنجاری درتبلیغات انتخاباتی است.

چه باید کرد ؟

۱- طرح ایده ای روشن ومهم

لازم است نامزد انتخاباتی دقیقامشخص سازد که قصد دارد کدام ایده، موضوع و دیدگاه را به مخاطبان خویش منتقل سازد.اوباید با واژگانی روشن، صریح و دقیق ایده و نظراصلی خویش را به مخاطبان (رای دهندگان)منتقل سازد. فازیو درسال ۱۹۹۸پس ازانجام بررسی های جامع پیرامون موضوع ودیدگاههای نامزدهای انتخاباتی دریافته است، تنهاآن دسته ازنامزدهایی مورد توجه افکار عمومی قرارمی گیرند که ایده روشنی در ذهن دارند و قادرنداین ایده را به بهترین شکل ممکن به مخاطبان خویش منتقل سازند.ناگفته پیداست که ایده و نظرابراز شده نبایدبا واقعیت فاصله داشته باشد چراکه درغیراین صورت به ابزاری جهت مضحکه وطنزتبدیل خواهد شد. بنابراین ایده اولا برای مخاطبان جذاب باشد،ثانیا بیانگرایجاد تغییرتحولی نو باشد.ثالثاتازگی داشته باشد،چه ایده های مبهم یا غیرقانونی،بلوف زنی بیش نیستند.برای مثال نامزدی که مدعی انجام اقدامات یا تغییرات فراتراز قانون اساسی کشوراست،آشکارا دروغ می گوید،چراکه اودرنخستین روزنمایندگی خویش بایدقسم یادکند که حافظ قانون اساسی است.

۲- چگونگی انتقال پیام

اصل اساسی دوم درتبلیغ، توجه به چگونگی وفرایندانتقال پیام است. برای انتقال پیام بایداز رسانه و ابزارمناسب استفاده کرد.هریک از رسانه های نوشتاری، دیداری وشنیداری قادرند برگروهی ازمخاطبان تاثیربگذارند اما بررسی های میدانی نشان داده است که پیام شفاهی بیشتربرمخاطبان تاثیرمی گذارد.بنابراین نامزدی که بصورت مستقیم (چهره به چهره)با مخاطبان روبرو می شود و دیدگاهها و نظرات خویش را برای آنان تشریح می کند و به آنان فرصت ابراز نظر وحتی اجازه انتقاد می دهد بیشترقادر است رای دهندگان راتحت تاثیرقرار دهد. استفاده به موقع ازعاطفه وهیجان (اعم ازعاطفه مثبت یا اطفه منفی)برمحبوبیت نامزد انتخاباتی می افزاید.اماباید به خاطرداشت که استفاده افراطی ازهیجان مخاطبان را می رنجاند وموجب دوری آنان ازنامزد مورد تبلیغ می شود.روانشناسی مردم ایران نشان داده است که ایرانیان افرادخنده رو ومهربان را برافراد فاقد این ویژگی ها ترجیح می دهند اما زمانی که لبخند ومهربانی را تصنعی و ساختگی ارزیابی کنند،علیه عامل آن به شدت موضع خواهند گرفت.نهایتا نبایدفراموش کردد که پیام اثربخش پیامی است که قاطعانه و نه با تردید ابرازشود.چون مردم ناقلان شجاع را برناقلان ترسو ومردد ترجیح می دهند.

۳-  تاکید بر تمایل مردم به اثر بخشی رای آنها

به تعبیر روانشناسان اجتماعی مردم دوست دارند به کسی یا کسانی رای دهند که شانس پیروزی آنان درانتخابات بالاست.افزون برآن مردم علاقه مندند که رای آنان منشاء اثرات وتغییرات مهمی شود.بنابراین یک نامزد باید درشعارهای خود، براین دواصل تاکید ویژه ورزد چراکه مردم براساس فطرت تکامل جوی خویش همواره در پی گذر ازوضع موجود به وضع مطلوب هستند .

۴- بهره گیری از چهره های مقبول درانتخابات

ناگفته پیداست که هیچ نامزدی قادر نیست به تنهایی خود و ایده هایش را به تمامی رای دهندگان بشناساندبه همین سبب همه نامزدها از افراددیگر نیز برای تبلیغ خود بهره می گیرند. چنین افرادی تنها زمانی قادرند مخاطبان را تحت تاثیر قرار دهند که به راستگو یی اشتهار داشته باشند،از نظم و آراستگی مناسبی برخوردار باشد ، دانش و فرهیختگی آنان مطلوب باشد واز نظر عموم مهم باشند. اعتماد به نفس وخوش خلقی آنان نیز می تواند شانس موفقیت کاندیدای مورد تبلیغ آنان را فزونی بخشد .

۵- تایید قبلی

به باور بسیاری از روانشناسان سیاسی تایید و توصیه افراد نافذ ومهم عاملی موثر درجذب مخاطبان است. بنابراین یک نامزد مجلس تنها زمانی می تواند ازجلب آرای همشهریان خویش اطمینان حاصل کند که توانسته باشد نظرموافق بزرگان قوم را برای اعلام حمایت از خویش جلب کند .توصیه ها وتاییدات اینگونه افراد در رای دهندگان این اطمینان را پدید می اورد که فردیا افراد واجد صلاحیت را یافته اند. نیازی به گفتن نیست که یک نامزدانتخاباتی چنانچه مبادرت به بر شمردن ویژگی های بارز ومحاسن خویش نماید، تنفر رای دهندگان راعلیه خود برمی انگیزد درحالی که ذکرمحاسن، اخلاق و رفتاراو توسط بزرگان قوم و افراد مقبول او را محبوب رای دهندگان می سازد .

حاصل کلام

یک نامزد متهعد برای غلبه برحریف ضروری است که از تبلیغات بهره گیرد اما او برای نفوذ بر رای دهندگان:

۱-باید ازفریبکاری و اغوا گری که روش مرسوم مورد استفاده دغلبازان است اجتناب نماید.

۲-ایده ی روشن را طرح و آن را با بیانی صریح و آشکار به مخاطبان انتقال دهد.

۳- پیام خویش را با صراحت، شجاعت وقاطعیت واعتماد به نفس به مخاطبان انتقال دهد.

۴- ازطرح موضوعات غلوآمیز، غیرواقعی وغیرقانونی اجتناب نماید.

۵- از روش تبلیغ چهره به چهره و رودررو بیش ازسایرروشها استفاده نماید ازعوام فریبی و روش هایی همچون شام ونهار دادن بشدت اجتناب نماید چراکه چنین روشهایی جز بر انگیختن نفرت عمومی عایدی نصیب او نخواهد ساخت .

۶- تبلیغاتچی های خود را ازمیان کسانی برگزیندکه به نیک نامی و صداقت اشتهاردارند .

۷-  ازکسب تایید و پشتیبانی افراد نافذ ومقبول ونشر نظرات تاییدی آنان دریغ نورزد .

۸-  ازخودستایی وبر شمردن خصوصیات بارز خویش بپرهیزد، در صورت نیازچنین اقدامی را به بزرگان قوم واگذارد .

۹-  مردم را آنگونه هستند خطاب قرار دهد.مهتر یا کهتر نشان دادن مخاطبان ، سخنور را دروغگو یا منفور می نمایاند.

آشنایی با الزامات قانونی تبلیغات انتخاباتی

پژوهشکده شورای نگهبان گزارشی را مبنی بر ‘آشنایی با فرایند انتخابات مجلس شورای اسلامی؛ با تأکید بر حقوق و تکالیف داوطلبان’ منتشر کرد که الزامات قانونی تبلیغات انتخاباتی بخشی از آن است.

به گزارش ایرنا، اشخاصی که صلاحیت آنها در نهایت به تأیید شورای نگهبان می رسد، در زمان مقرر در قانون می توانند به تبلیغات انتخاباتی بپردازند. در قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی ذیل فصل ششم، به نحوه تبلیغات نامزدهای انتخاباتی اشاره شده است. در ادامه اهم بایسته های تبلیغات انتخاباتی بر اساس قانون انتخابات مجلس و آئین نامه اجرایی آن ذکر می شود.

1ـ لزوم رعایت مهلت تبلیغات
در خصوص محدوده زمانی تبلیغات انتخاباتی، قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مقرر کرده است که تبلیغات داوطلبان نمایندگی مجلس شورای اسلامی باید در فاصله ی هشت روز قبل از اخذ رأی تا 42 ساعت قبل از آغاز فرآیند رأی گیری صورت پذیرد.
در آیین نامه اجرایی قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی نیز به ممنوعیت تبلیغات در مدت زمان بین ثبت نام تا هنگام شروع تبلیغات اشاره شده است: از زمان ثبت نام داوطلبان تا هنگام شروع تبلیغات رسمی، انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی تحت عنوان نامزد نمایندگی مجلس ممنوع می باشد.

2ـ لزوم رعایت مقررات در اعلام حمایت افراد و گروه ها از داوطلبان
چنانچه نامزدهای انتخاباتی بخواهند در تبلیغات خویش، از اعلام نظر شخصیت ها در تایید خود نیز استفاده کنند، لازم است اولا اعلام نظر شخصیتها بدون ذکر عنوان و مسئولیت باشد، ثانیا مدرک کتبی امضاء شده ایشان، تسلیم هیئت اجرایی شده باشد. پس از اعلام حمایت گروه ها و مجامع و اقشار مختلف از نامزد مورد نظر، وی می تواند حمایت آنان را در آثار تبلیغاتی مجاز خود درج و منتشر نماید.

3ـ ممنوعیت طرفداری اعضای هیئت های اجرایی و نظارتی از داوطلبان
جهت جلوگیری از شائبه طرفداری مجریان و ناظران انتخاباتی، قانون به صراحت افرادی را که به صورت مستقیم در انتخابات دخالت دارند، از تبلیغ و اعلام حمایت از نامزدهای انتخابات منع می کند. بر اساس ماده 60قانون انتخابات مجلس: ‘اعضای هیئت های اجرائی و نظارت انتخابات حق تبلیغ له یا علیه هیچیک از داوطلبان انتخاباتی را نخواهند داشت.’

4ـ ممنوعیت استفاده از امکانات دولتی
نامزدهای انتخابات حق استفاده از امکانات دولتی را جهت تبلیغ ندارند. نشریات وابسته به دولت یا وزارتخانه ها نیز نمی توانند به تبلیغ له یا علیه نامزدی بپردازند. در این زمینه قانون مقرر می دارد: ‘انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی از تاریخ اعلام رسمی اسامی نامزدها برای نامزدهای نمایندگی مجلس از صدا و سیما و میز خطابه نماز جمعه و یا هر وسیله دیگری که جنبه رسمی و دولتی دارد و فعالیت کارمندان در ساعات اداری و همچنین استفاده از وسائل و سایر امکانات وزارتخانه ها و ادارات، شرکتهای دولتی و مؤسسات وابسته به دولت و شهرداری ها و شرکته ا و سازمانهای وابسته به آنها و نهادها و مؤسساتی که از بودجه عمومی به هر مقدار استفاده می کنند و همچنین در اختیار گذاشتن وسائل و امکانات مزبور ممنوع بوده و مرتکب مجرم شناخته می شود. ‘مؤسسات و نهادهایی که دارائی آنان از اموال عمومی است، همانند بنیاد مستضعفان مشمول این ماده می باشند. نشریات و مطبوعات متعلق به سازمانها، وزارتخانه ها، ادارات، نهادها و مؤسسات یاد شده در متن این ماده، حق تبلیغ برای نامزدهای انتخاباتی را هرچند به صورت درج آگهی ندارند.

5ـ ممنوعیت نشر اکاذیب از طریق نشریات
نشر اکاذیب یا تبلیغات منفی علیه نمایندگان، از دیگر آسیب های دوره تبلیغات است که ممکن است برای هر یک از نامزدهای انتخاباتی رخ دهد. یکی از راه های نشر اکاذیب علیه نامزدهای انتخاباتی، نشریات و مجلات است که امکان دارد به دلیل خصومت شخصی یا اغراض سیاسی به این امر اقدام نمایند. در این زمینه ماده ی 64قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی با پیش بینی وقوع نشر اکاذیب، تدبیری برای دفع اینگونه حوادث در نظر گرفته است. بر اساس این ماده ‘مطبوعات و نشریات حق ندارند آگهی یا مطالبی علیه نامزدهای انتخاباتی درج کنند و یا برخلاف واقع مطلبی بنویسند که دال بر انصراف گروه یا اشخاصی از نامزدهای معین باشد و در هر صورت نامزدها حق دارند پاسخ خود را ظرف هجده ساعت پس از انتشار به نشریه مزبور بدهند و آن نشریه مکلف به چاپ فوری آن طبق قانون مطبوعات می باشد. درصورتیکه آن نشریه منتشر نشود، مسئول آن باید با هزینه خود پاسخ نامزد را به نشریه مشابه دیگری ارسال دارد و آن نشریه مکلف به درج آن در اولین چاپ خود خواهد بود. انتشار اینگونه مطالب در غیر مطبوعات نیز ممنوع است و نامزد معترض حق دارد نظر خود را منتشر نماید.’

6ـ ممنوعیت تخریب نامزدها توسط یکدیگر
بر اساس ماده 65 قانون انتخابات مجلس: ‘داوطلبان نمایندگی و طرفداران آنان به هیچ وجه مجاز به تبلیغ علیه داوطلبان دیگر نبوده و تنها می توانند شایستگی های خود یا داوطلب مورد نظرشان را مطرح نمایند و هر گونه هتک حرمت و حیثیت نامزدهای انتخاباتی برای عموم ممنوع بوده و متخلفین طبق مقررات مجازات خواهند شد.’ در این مورد نیز قانون با نفی این عمل دامنه شمول آن را گسترش داده و این موضوع را حتی برای طرفداران نامزدهای انتخاباتی نیز به عنوان جرم تلقی می کند.

7ـ لزوم استفاده از ابزارهای تبلیغی مجاز
اگر تبلیغات منجر به شناخت بیشتر مردم از داوطلبین نگردد و صرفا به نوعی هزینه بدون فایده باشد ممنوع است. بر همین اساس ماده 57 قانون انتخابات مجلس مقرر داشته است که: ‘استفاده از هر گونه پلاکارد، پوستر، دیوارنویسی و کاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال آن به استثنای عکس برای تراکت و زندگی نامه و جزوه و همچنین سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی و طرفداران آنان ممنوع میباشد. متخلفین از این ماده به سه تا سی روز زندان محکوم می گردند.’ طبق تبصره 2 این ماده نیز ‘نصب و الصاق عکس و پوستر ممنوع می باشد و چاپ عکس صرفا محدود به زندگینامه، جزوه، بروشور و کارت حداکثر در قطع 15*10مجاز می باشد. نصب بنر و پارچه در محل ستادهای اصلی نامزدها به تفکیک برادران و خواهران مجاز می باشد. تخلف از مفاد این تبصره توسط چاپخانه مستوجب مجازات مندرج در این ماده میباشد. ‘لازم به ذکر است که صرف دعوت مردم به شرکت در انتخابات از مصادیق تبلیغات و طرفداری های ممنوعه محسوب نمی شود و لذا ‘اقشار و گروه های اجتماعی می توانند پلاکاردهایی جهت تشویق مردم به شرکت در انتخابات نصب کنند.’

8ـ لزوم برخورد نیروهای انتظامی با تبلیغات خلاف قانون
در پایان محدوده زمانی مجاز برای تبلیغات انتخاباتی که قبلا به آن اشاره شد یا در خصوص تبلیغات بی جا و غیر قانونی نامزدهای انتخابات، قانون تمهیداتی را لحاظ کرده است تا به طور عملی این قسمت از قانون نیز اجرا شود. به همین دلیل مأمورین انتظامی موظف هستند در صورت مشاهده تبلیغات غیرقانونی آنها را امحا کنند: ‘هرگونه الصاق و نصب اعلامیه، عکس، پوستر و بنر و پارچه های تبلیغاتی به طور کلی ممنوع است و مأمورین انتظامی در صورت مشاهده چنین مواردی باید نسبت به امحاء آنها اقدام نموده و متخلفین را جلب و به مقامات قضائی تحویل نمایند. استنکاف از این وظیفه جرم محسوب می شود. ‘اعضای شعب اخذ رأی نیز مکلف هستند که در همچنین آیین پایان فرصت تبلیغات، آثار تبلیغی نامزدهای انتخاباتی را از بین ببرند. نامه اجرایی قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی فرمانداران و بخشداران را موظف نموده است که از طریق نیروی انتظامی، شهرداری و سایر مراجع قانونی نسبت به امحای آثار تبلیغاتی که در محل های ممنوع نصب شده اند، اقدام نمایند.

9ـ لزوم رعایت مقررات در ایجاد ستادهای تبلیغاتی
یکی از موارد مؤثر در تبلیغات نامزدهای انتخاباتی که توسط قانون نیز به رسمیت شناخته شده، تشکیل ستادهای انتخاباتی است. از همین رو ممانعتی برای نصب بنابر تعریف تابلوهایی که ستاد انتخاباتی داوطلبان را معرفی می کند وجود ندارد. قانون از ستاد انتخاباتی ‘ستاد تبلیغات انتخابات، مرکزی است که فعالیت های تبلیغاتی نامزدها، مندرج در مواد فصل ششم این قانون در آن ساماندهی و انجام پذیرد. ‘تشکیل ستاد تبلیغات انتخابات منوط به پیش شرط هایی است که باید توسط مسئولان آن رعایت گردد. از جمله محدودیت های زمانی و مکانی لزوم ابلاغ آدرس و مشخصات دقیق هر ستاد به فرمانداری هاست. همچنین ستادهای تبلیغات انتخاباتی تنها در مراکز بخشها، شهرها و شهرستانها دایر می گردد. در شهرهای بزرگ در هر منطقه شهرداری یک محل به عنوان ستاد انتخاباتی میتواند دایر گردد. در مواردی که یک منطقه، چند عنوان از عناوین فوق را داشته باشد در حکم یک عنوان می باشد.

10ـ حمایت از تبلیغات قانونی داوطلبان
علیرغم محدودیتها و ممنوعیت های اعلام شده در قوانین انتخاباتی، حمایتهای قوی نیز از تبلیغاتی که داوطلبان در چهارچوب های قانونی انجام داده اند، وجود دارد. طبق ماده 58قانون انتخابات مجلس ‘هیچ کسی حق ندارد آگهی های تبلیغاتی نامزدهای انتخاباتی را که در محل های مجاز الصاق گردیده در زمان قانونی تبلیغات پاره و یا معدوم یا مخدوش نماید و عمل مرتکب جرم محسوب می شود.

فضای مجازی ابزاری مؤثر برای تبلیغات انتخاباتی

این روزها به هرجای ایران که قدم بگذاری از شهرهای بزرگ و مرکزی گرفته تا روستاهای دور افتاده همه و همه به نوعی درگیر تب و تاب پنجمین انتخابات سراسری شوارهای اسلامی شهر و روستا هستند و در این میان هر کاندیدای مستقل یا وابسته به حزب و ارگان خاص درصدد است تا با شعار تبلیغاتی مناسب بتواند رای بیشتری را کسب کند. اما در این میان توجه خیل عظیمی از کاندیداها به این پدیده عصر تکنولوژی یعنی اینترنت بسیار چشمگیر است تا آن جا که بعضی از کاندیداها در شعار های تبلیغاتی هدف اصلی برنامه های خود را به نوعی به اینترنت مرتبط ساخته اند به عنوان نمونه شعار یکی از احزاب ”گام دوم شهر الکترونیکی“ است .

غیر بهره گیری از واژه اینترنت در شعار تبلیغاتی بعضی از کاندیداها ، مسئله دیگری که در این دوره انتخابات بیشتر جلب نظر می کند ایجاد وب سایت های اختصاصی از سوی کاندیداها برای معرفی خود و برنامه هایشان است .

استفاده تبلیغاتی از اینترنت یا تبلیغات اینترنتی برای انتخابات مختلف در کشورمان دارای چه پیشنه ای است این سئوالیست که یکی از کارشناسان اینترنت این گونه پاسخ می دهد:

استفاده از اینترنت برای تبلیغات انتخاباتی شاید در کشور ما یک کار جدید محسوب می شود اما در کشورهای دیگر مانند کشورهای غربی اینترنت به مثابه یک رسانه قوی مورد استفاده قرار می گیرد و اثر گذاری بسیار بالای روی مردم دارد، مردم در این کشور ها به طور شبانه روزی به اینترنت وصل هستند آن هم با سرعت بسیار بالا تا آن جا که به صورت مستقیم از طریق اینترنت فیلم نگاه می کنند.

این کارشناس در ادامه می افزاید: در کشورهای پیشرفته به خاطر بستر مناسب اینترنت اکثر افراد در نیوزلترهای عضو می شوند و مرتبا برای موضوعات مورد نظر و دلــــخواهشان از سوی این مراکز E mali های ارسال می شود یعنی به نوعی این افراد یک ارتباط مستمر با اینترنت دارند و…

به طور کلی روی آوری کاندیداهای پنجمین دوره انتخابات شوراها به تبلیغات روی اینترنت می توان به چند دلیل باشد. این تعداد از کاندیداها متوجه شده اند که قشری از مردم خصوصا جوانان برای کسب اطلاعات و اخبار چندان توجه ای به رسانه های فعلی ندارند چرا که این افراد برای دستیابی به اطلاعات ، رسانه ای مثل اینترنت را در گزینش اول خود قرار داده اند به همین علت این کاندیداها علاوه بر تبلیغات مختلف و وسیع در سطح شهر مبادرت به تبلیغات اینترنتی نموده اند تا بدین وسیله بتوانند این تعداد قشر مخصوص را نیز به خود جلب کنند.

البته ذکر این نکته ضروریست که برای یک کاندیدای انتخاباتی تبلیغ حرف اول است و کسی کـــــه صدها میلیون تومان فقط صرف تبلیغ بروشورهای خیابانی کرده است هزینه راه اندازی یک سایت در مقابل این هزینه های هنگفت از رقم بسیار پایینی برخوردار است.

به طور کلی تبلیغات اینترنتی به غیر از مقرون به صرفه بودن آن به خاطر بعضی از مسایل دیگر نیز مورد توجه کاندیداها قرار گرفته است چرا که کاندیداها می توانند به راحتی و در کمال آرامش در یک فضای آزاد به معرفی خود و برنامه هایشان بپردازند و دیگر مثل تبلیغات سطح شهر نباید نگران پاره شدن پوسترهای تبلیغاتی خود یا رقابت شدید با رقیب انتخاباتی خود در محل نصب آگهی باشند.

علاوه بر این تبلیغات انتخاباتی در اینترنت حسن دیگری را نیز دارد چرا که کاندیداها مستلزم رعایت موارد قانونی مانند قطع تبلیغات ۲۴ ساعت قبل از شروع رای گیری و موارد دیـــــــــگر را ندارند و می توانند تا لحظه شروع رای گیری و بعد از آن نیز به نوعی در سایت خود به تبلیغات انتخاباتی بپردازند.